پان پراگ" نوعی ماده مخدر است كه عوامل سودجو آن را با عنوان خوشبو كننده دهان در مقابل مدارس، مراكز آموزشی و سوپر ماركت‌ها و نیز توسط دست فروشان برای نوجوانان، جوانان و دانش‌آموزان عرضه می‌كنند.
این مواد با نام‌های پان(‪ ،(Paan‬چالیا(‪ ،(Chaalia‬گوتكا(‪ (gutkha‬و نیسوار(‪ (niswar‬در پاكستان، اندونزی، مالزی، فیلیپین، چین، تایوان، كامبوج، ویتنام، لائوس و هند تولید می‌شود.
محتویات پان پراگ تركیبی از "تنباكو، آهك، خاكستر، ادویه‌های معطر، ساخارین و اسانس‌ها و افزودنی‌های غیرمجاز" و تركیباتی همچون "آرسنیك، كربنات منیزیم، سرب و به خصوص مواد مخدر افیونی" است.
پان پراگ در اشكالی مانند "پودرهای خوشبوكننده دهان، آدامس و پاستیل" توزیع شده و به صورت مكیدنی و یا جویدنی استفاده می‌شود.
مسئول واحد اطلاع رسانی دارو و سموم دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی گلستان به ایرنا گفت: سرطان دهان، حنجره و لثه، ایجاد عوارض قلبی و عروقی، ایجاد عوارض در دستگاه تنفسی، آسیب برگشت ناپذیری سلول‌های مغزی، اعتیاد و علائم وابستگی جسمی و عوارض روانی مانند توهم، گیجی و شادی كاذب و از دست دادن تعادل رفتاری و حركتی، سبكی سر و تشنگی بیش از حد، تنها بخشی از عوارض مخدر پان می‌باشد.
دكتر "سمیه فرهادی" با بیان اینكه نیكوتین موجود در تنباكو این مواد، سبب زردی رنگ دندان‌ها و ایجاد آسیب جدی به سلول‌های مغز می‌شود می‌افزاید:
مصرف این مواد باعث افزایش بزاق دهان مصرف‌كننده و دفع آن سبب انتشار بیماری‌هایی مانند "سل و هپاتیت" می‌شود.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشكی گلستان نیز با هشدار در خصوص ماده مخدر پان پراگ می‌گوید: از آنجایی كه به واسطه شكل و بسته بندی‌های بعضا شكیل و فریبنده این ماده كه به عنوان آدامس، پاستیل و پودرهایی با طعم نعناع و خوشبوكننده دهان عرضه می‌شود، لازم است از خرید و مصرف هر نوع ماده خوراكی در این اشكال در بسته بندی‌های مشكوك و بدون تایید وزارت بهداشت خودداری نموده و خانواده‌ها نیز بر مصرف این خوراكی‌ها توسط فرزندان نظارت كنند.
دكتر "حمید رضا یزدی" تاگید كرد :مردم می‌توانند در صورت مشاهده توزیع هر نوع ماده با اسامی ذكر شده و حتی مشكوك مراتب را سریعا با تلفن ‪ ۴۴۲۴۰۰۴‬اطلاع دهند .
وی توزیع و رواج این مواد را از سوی افراد سودجو و به صورت هدفمند می‌داند و یادآور می‌شود: به نظر من هر چیزی كه به سلامت مردم لطمه بزند و منجر به آسیب‌های جدی به جسم و عوارض روحی، روانی در افراد شود، هدفمند است و باید جلوی این موارد گرفته شود.
وی با تاكید بر لزوم آموزش به جوانان و نوجوانان در خصوص پرهیز از مصرف این مواد یادآور می‌شود: معاونت غذا و داروی استان برای آگاهی بخشی بیشتر جامعه و به خصوص در بین قشر جوان اقدام به تهیه و چاپ پوستر، بروشور و تراكت درزمینه عوارض و آسیب‌های این ماده كرده و به تعداد زیاد در مدارس و محیطهای آموزشی توزیع شده است.
معاونت اجتماعی فرماندهی انتظامی استان گلستان نیز در خصوص لزوم آگاهی و اطلاع‌رسانی مواد مخدر و از جمله پان پراگ می‌گوید: چنانچه سطح آگاهی مردم و به ویژه جوانان در خصوص مواد مخدر و به خصوص مواد جدید افزایش یابد، سطح تقاضا كاهش می‌یابد.
سرهنگ "محمد تمسكنی زاهدی" می‌افزاید: یكی از راههای پیشگیری از اعتیاد به خصوص در بین جوانان و نوجوانان دادن آگاهی‌های لازم به فرزندان است.
به گفته وی، ارتباط صمیمانه والدین با فرزندان و توجه نمودن به نیازها و خواسته‌های منطقی آنها و همچنین مراقبت از ارتباط بین فردی فرزندان با دوستان از سوی خانواده‌ها، می‌تواند به افزایش آگاهی قشر جوان و نوجوان و كاهش تقاضا در بین آنها بیانجامد.
سرهنگ زاهدی همچنین ادامه می‌دهد: چنانچه مردم و خانواده‌ها هر نوع اطلاعی در خصوص تهیه و توزیع مواد مخدر به خصوص پان پراگ دارند می‌توانند مراتب را به مركز ‪ ۱۱۰‬پلیس و یا با تلفن ‪ ۱۲۸‬ویژه مبارزه با مواد مخدر اطلاع دهند تا كاركنان مبارزه با مواد مخدر استان نسبت به مقابله و برخورد با قاچاقچیان و توزیع‌كنندگان آن بپردازند.
وی در همین زمینه خاطرنشان می‌كند: سال گذشته بیش از چهار تن مواد مخدر در استان كشف و ضبط شد و یك هزار و ‪ ۲۳۷‬قاچاقچی مواد مخدر دستگیر شدند و ‪ ۱۱۶‬باند تهیه و توزیع مواد مخدر نیز متلاشی شد كه بخش مهمی از این اقدامات ناشی از همكاری مردم با پلیس و ارایه گزارش‌های مردمی بوده است. سرهنگ زاهدی ادامه داد: كشفیات مواد مخدر در سال ‪ ۸۶‬نسبت به سال ‪ ۸۵‬در استان ‪ ۱۵‬درصد افزایش داشته است.