نگاهی به تیک و درمان های آن
|
تیک (TIC) به حرکات و یا اصوات ناگهانی، تکراری، متناوب، قالبی و کلیشه ای، بدون ریتم (غیر موزون) و غیر ارادی اطلاق میشود. تیک ممکن است برای ناظر غیر قابل رویت باشد مانند سفت کردن عضلات شکم و یا تکان دادن انگشتان پا. تقسیم بندی تیک: 1- تیک های حرکتی ساده(SIMPLE MOTOR TICS): حرکات بی معنی، ناگهانی و کوتاه میباشند. مانند: چشمک زدن، بالا انداختن شانه، بالا بردن بینی، حرکت دادن دستها و پاها. 2-تیک های آوایی ساده(SIMPLE PHONIC TICS): اصوات غیر ارادی ای که از بینی، گلو و دهان خارج میگردند. مانند: سرفه کردن، صاف کردن گلو، بالا کشیدن بینی، خرخر کردن، آروغ زدن، تقلید اصوات حیوانات. 3- تیک های حرکتی پیچیده(COMPLEX MOTOR TICS): حرکاتی که بیشتر هدفمند بوده و چندین عضله بطور هماهنگ در ایجاد آنها دخالت دارند. مانند: کشیدن لباس، لمس کردن دیگران، لمس کردن اشیاء، شکلک درآوردن، نیشگون گرفتن، بوسیدن خود و یا دیگران، آب دهان انداختن، خاراندن، شانه زدن موها، ضربه با نوک انگشت، پریدن و لی لی رفتن، زبان درازی، لمس کردن بینی، بوییدن اشیاء و افراد، حرکات پرتابی، پژواک کرداری (ECHOPRAXIA) (تکرار و تقلید غیر ارادی حرکات دیگران)، کوپروپراکسیا (COPROPRAXIA) (انجام حرکات و ژستهای قبیح، زننده، و ناپسند نزد جامعه) 4- تیک های آوایی پیچیده(COMPLEX PHONIC TICS): آواهای هدفمند تر و طولانی تر. مانند: پژواک گویی (ECHOLALIA) (تکرار غیر ارادی کلمات و جملات دیگران)، مکررگویی(PALILALIA) (تکرار غیر ارادی کلمات و جملات خود)، مکررخوانی(LEXILALIA)(تکرار غیر ارادی کلماتی که خوانده میشوند)، کوپرولالیا و یا بد دهنی (COPROLALIA)(بیان واژه ها و الفاظ رکیک، قبیح و ممنوعه)،صحبت کردن با خود، تغییر دادن مکرر لحن گفتار، سوت زدن، خندیدن و فریاد کشیدن های ناگهانی. انواع تیک بر حسب مدت پایداری: 1-تیک های گذرا: کمتر از 12 ماه تداوم می یابند (نیازی به درمان خاصی ندارند). 2-تیک های مزمن: بیش از 12 ماه تداوم می یابند (نیاز به مراجعه به پزشک و درمان دارویی دارند). نکاتی درباره تیک ها: 1-تیک ها با افزایش استرس، خستگی، هیجانات مثبت و منفی، و گرما، تشدید و افزایش می یابند. 2-هر چه بیشتر حواس فرد مبتلا به تیک معطوف شود، تیک نیز افزایش می یابد. 3-هنگامی که فرد کاملا غرق انجام فعالیتی گردد بطوری که تمام حواس خود را متمرکز آن فعالیت خاص میکند،،تیک نیز کاهش یافته و یا کاملا ناپدید میشود. 4-تیک ها کاملا غیر ارادی نیستند و فرد میتواند برای مدت کوتاهی جلوی آنها را بگیرد.اما پس از مدتی دیگر مقابله با تیک غیر ممکن گردیده و فرد ناچار به تسلیم خواهد شد.تیک راهی است برای تخلیه فشار ها و تنشهای روانی و جسمی در فرد مبتلا،بنابراین سرکوب آن استرس زا میباشد. 5-معمولاً 25 درصد کودکان دچار تیک شده که در این میان سهم پسران 4 برابر دختران است. 6-اغلب تیک ها با افزایش سن کودکان محو و برطرف میشوند، اما در مواردی نیز ممکن است تیک در بزرگسالی نیز تداوم داشته باشد. علت ایجاد تیک: علت آن ناشناخته است. اما نقش وراثت در ایجاد آن به اثبات رسیده است. اشکال در عملکرد عقدههای قاعده ای مغز (BASAL GANGLIA)(عقده های قاعده ای بخشی از مغز هستند که در تنظیم حرکات هماهنگ عضلات دخالت دارند)، و متابولیسم غیر طبیعی نوروترانسمیترهای دوپامین و سروتونین در ایجاد تیک دخیل می باشند. درمان تیک: 1-تیک های زود گذر نیازی به درمان ندارند. 2-تیک های مزمن که ممکن است علامت نشانگان تورت(TOURETTE SYNDROME) باشد، باید تحت نظر پزشک درمان گردد. 3-درمان دارویی شامل آرام بخشها، ضد افسردگی ها، آنتی سایکوتیک ها و بلوک کننده های دوپامین میباشند.(CLONAZEPAM-CLONIDINE-FLUXETINE-PIMOZIDE-RISPERIDONE-Haloperidol) 4- هیچگاه کودک را بخاطر تیک هایش مورد سرزنش قرارندهید و به وی اطمینان خاطر دهید که وی نباید بواسطه آن دچار خجالتزدگی شود. 5- سعی کنید مشکلات و استرسهای زندگی کودک خود را به حداقل برسانید. 6- خواب کافی از خستگی کودک کاسته و شدت و تناوب تیک را کاهش میدهد. چه وقت بایستی به پزشک مراجعه کرد: 1-تیکهایی که بیش از یک سال ادامه می یابند. 2-در صورتی که تیک ها بسیار شدید و تکرار شونده میباشند. 3-تیک ها در فعالیت های روزمره فرد تداخل ایجاد کرده و یا در کودک ایجاد خجالتزدگی و مشکلات احساسی شدید میکنند. 4-هنگامی که تیک های آوایی و حرکتی توام با یکدیگر میباشند (نشانگان تورت). آزمایشات تشخیصی تیک: نیازی به آزمایش خاصی نبوده و با مشاهدات و معاینات بالینی تشخیص داده میشود. نشانگان تورت(TOURETTE SYNDROME): یک اختلال موروثی و نورولوژیک میباشد که سن آغاز آن قبل از سن 18 سالگی است. مشخصه بارز نشانگان تورت تیک های متعدد و مزمن حرکتی و آوایی می باشد. ناگفته نماند که افراد مبتلا به نشانگان تورت از هوش طبیعی برخوردار میباشند. این اختلال عموماً پس از افزایش سن برطرف و یا تخفیف می یابد. علت اصلی این اختلال ناشناخته است اما عوامل ژنتیکی و محیطی هر دو در ایجاد آن دخیل میباشند. متابولیسم غیر طبیعی نوروترانسمیترهای دوپامین و سروتونین در ایجاد آن نقش دارند. نکته: نشانگان تورت معمولا با اختلال وسواس-اجبار، بیش فعالی-کم توجهی، و مشکلات رفتاری دیگر همراه میباشد. افتراق تیک های نشانگان تورت با تیک های دیگر: 1-هر دو نوع تیک آوایی و حرکتی در فرد مشاهده میشود (اما الزاما همیشه با هم توام نیستند). 2-تیک ها در طی روز چندین مرتبه تکرار میشوند. 3-تیک ها بیش از یک سال تداوم می یابند. 4-تیک ها از لحاظ تعداد، فرکانس، تیپ، محل بطور دوره ای دستخوش تغییر میگردند. شدت تیک ها مدام کاهش و افزایش می یابد و حتی ممکن است تیک ها به مدت چند ماه (نه بیش از 3 ماه) کاملا ناپدید شوند. اختلالاتی که ممکن است با تیک اشتباه گرفته شوند: 1-اختلال کُره (CHOREA): اختلال حرکتی ناهنجار و غیر ارادی است که علامت مشخصه آن انقباضات نامنظم و کوتاه و فاقد ریتم میباشد (حرکات تکراری نمیباشند). مانند حرکات سریع و ناگهانی و بدون هدف عضلات صورت، گردن، دستها و پاها.این اختلال حرکتی در پی عفونت باکتریایی استرپتوکوکی و همراه با تب روماتیسمی بروز می یابد. 2- اختلال دیستونی(DYSTONIA): به انقباضات غیر ارادی ،شدید،دردناک و پایدار عضلات اطلاق میشود. که ممکن است همه عضلات بدن و یا بخشی از آن را درگیر کند. علت اصلی آن ناشناخته است. اما عوامل ژنتیکی، عدم تعادل مواد شیمیایی بدن، آسیب به مغز و مصرف برخی داروها در ایجاد آن دخیل میباشند. مانند: دیستونی گردنی که در آن عضلات گردن ناگهان به یک سمت چرخیده و گردن ثابت می ماند. 3-میوکلونوس(MYOCLONUS): گرفتگی ماهیچه به پرش و انقباضات سریع و غیر ارادی عضلات گفته میشود.سکسکه کردن یک نوع طبیعی آن است که عضله دیافراگم در آن درگیر میشود.این اختلال معمولا در افراد مبتلا به صرع حساس به نور ایجاد میشود. که میتواند باعث ایجاد حرکات ناهنجار همزمان در دو سمت بدن شود. نکته:افراد مبتلا به بیماری اوتیسم(AUTISM) نیز ممکن است حرکاتی مشابه تیک از خود بروز دهند. نگاهی به تیک و درمان های آن |
| حتما تا به حال با افرادی مواجه شده اید که مرتب چشمک می زنند یا حرکتهای شکلک گونه انجام می دهند یا در صحبت کردن ، مدام از کلمات یا واژه های بیجا و تکراری استفاده می کنند. ممکن است به نظر نرسد اما بسیاری از افراد این حالتها را در زندگی خود تجربه کرده اند. بسیاری از والدین از حرکات شکلک گونه ، تکان دادن غیر ارادی پا ، بازی کردن و کندن موهای سر و صورت یا تکیه کلامهای تکراری فرزندانشان شکایت دارند.این حرکات که به اصطلاح تیک نامیده می شود عامل مراجعه بسیاری از خانواده ها به پزشک است. |
| تیک نوعی پرش ناگهانی یا انقباض غیرارادی عصبی است که می تواند به صورت مزمن یا زودگذر در کلام یا رفتار ظاهر شود. شدت تیکها در طول زمان ممکن است ثابت باشد، یا به طور متناوب نوسان داشته باشد. برخی افراد قادرند تیکهای خود برای چند دقیقه یا حتی چند ساعت سرکوب کنند ، اما بیشتر مبتلایان از وجود تیک خود آگاهی ندارند یا قادر به مقاومت در برابر آن نیستند. تیکها با افزایش استرس ، خستگی ، هیجانات مثبت و منفی و گرما تشدید می شوند و هر چه بیشتر حواس فرد مبتلا به تیک معطوف شود، تیک نیز افزایش می یابد. هنگامی که فرد کاملا غرق انجام فعالیتی شود، به طوری که تمام حواس خود را متمرکز آن فعالیت خاص می کند، تیک نیز کاهش می یابد و یا کاملا ناپدید می شود. معمولا 25درصد کودکان دچار تیک می شوند که در این میان سهم پسران 4 برابر دختران است. اغلب تیکها با افزایش سن کودکان محو و برطرف می شوند اما در مواردی نیز ممکن است تیک در بزرگسالی نیز تداوم داشته باشد. کلامی و رفتاری به طور کلی تیک در 2 شکل تیک کلامی و رفتاری دیده می شود. در هر دو نوع آن با انواع ساده و مرکب روبه رو هستیم که مشخصه اصلی آن تکراری ، کلیشه ای و ناموزون بودن آن است.تیک ساده مدت کوتاهی به طول می انجامد و بندرت بیشتر از یک ثانیه تداوم می یابد که در بیشتر موارد پس از چند هفته یا چند ماه خود به خود از میان می رود.تیکهای حرکتی در نوع ساده شامل : چشمک زدن ، حرکات پرتابی کردن ، بالا انداختن شانه و حرکتهای شکلک گونه ناحیه صورت است.تیکهای حرکتی مرکب چندین گروه عضلانی را شامل می شوند و به اشکالی مانند رفتارهای نظافتی ، بوییدن اشیا ، تقلید حرکات و رفتار بالاپریدن ، لمس کردن ، پا به زمین کوبیدن ، رفتارهای آرایشی ، خودزنی و گاز گرفتن خود مشاهده شده است.تیکهای آوایی هم در نوع ساده آن می تواند شامل صاف کردن گلو، سرفه ، بالا کشیدن بینی ، خرناس و در نوع پیچیده شامل بیان یک جمله یا یک تکیه کلام یا یک ناسزا باشد.به کار بردن مکرر واژه هایی مانند چیز، مثلا، به قول معروف ، در واقع ، به اصطلاح و... را می توان از جمله مواردی ذکر کرد که بارها در گفتگوهای افراد شنیده می شود. به کار بردن تکراری واژه ها در برخی موارد موجب واکنش های منفی افراد می شود اما بیشتر موارد، طرف گفتگو توجه چندانی به آن نمی کند.اختلالات شایع رفتارهای تیک گونه بیشتر در میان کودکان شایع است و یکی از شایع ترین مشکلات روان پزشکی کودک و نوجوان هستند. شیوع مجموع اختلالات تیک چندان مشخص نیست ، ولی تخمین زده می شود که میان 5 تا 25 درصد کودکان سنین مدرسه نوعی از اختلال تیک را تجربه کرده باشند. تفاوت واضحی نیز در شیوع این اختلال بین پسرها و دخترها دیده نشده است.بررسی های انجام شده از سوی انجمن روان شناسان امریکا نشان می دهد تقریبا 13 درصد پسران و 11 درصد دختران به این عارضه دچار می شوند. بر این اساس کودکان در سنین 7 تا 11 سالگی بیشترین میزان تیک را از خود نشان می دهند و این حالت ممکن است تا سنین میانسالی ادامه یابد. این اختلال حتما پیش از 18 سالگی شروع می شود. البته معمولا تیکهای حرکتی تا سن 7 سالگی و تیکهای صوتی تا 11 سالگی خود را نشان می دهند.علت چیست؟ تصور بیشتر افراد این است که تیکها نشانه ای از اضطراب و ناراحتی عصبی کودک هستند و حتی بروز تیکها را به وجود ناملایمات و ناراحتی هایی در خانواده یا مدرسه و محیط کودک نسبت می دهند. اما واقعیت این است که باوجود این که تیکها ممکن است در موقعیت های اضطراب آور و پر استرس تشدید شوند ، برای آنها بیشتر علل زیست شناختی مطرح است.اگرچه هنوز عواملی از قبیل نژاد، وضعیت اجتماعی و اقتصادی ، در بروز و تشدید تیک ثابت نشده است ولی بعضی از محققان معتقدند این اختلال در نژاد قفقازی و شرقی شایع تر است.در مواردی دیده شده که بعضی مبتلایان ، دارای سابقه خانوادگی و یا فامیلی هستند. این موضوع نشان دهنده آن است که احتمالا یک عامل ژنتیک یا زیستی می تواند در بروز آن دخیل باشد. همچنین واسطه های شیمیایی مختلفی به عنوان عوامل دخیل در بروز تیکها شناسایی شده اند. حتی مشاهده شده است که برخی از انواع تیکها به دنبال عفونت های خاصی ظاهر می شوند که دلیلی برای دخالت سیستم ایمنی بدن در بروز تیکهاست.عوامل محیطی ، عاطفی و هیجانی نیز از جمله مواردی شناخته شده اند که در تشدید تیک موثرند. به این شکل که افرادی که دارای تیک هستند، در مواجهه با موقعیت های استرس زا و مشکلات اضطراب آور، پرش عصبی آنها تشدید شده و بعکس در مواقعی که محیط آرام است و ترس ، وحشت و نگرانی وجود ندارد، این عمل به حداقل می رسد.به هر حال ، آنچه مشخص است این است که هر چند عوامل روان شناختی در تشدید تیکها موثرند، این عوامل زیست شناختی هستند که نقش مهمتری در پیدایش این اختلال دارند و شواهدی از این که استرس یا اضطراب باعث به وجود آمدن تیکها شوند، وجود ندارد. تیک حرکتی و صوتی نوع خاصی از اختلالات تیک موسوم به اختلال توره است که شامل بروز هر دو نوع تیک حرکتی و صوتی در یک کودک در دوره ای بیش از یک سال است.در این اختلال ، معمولا تیکهای اولیه حرکتی در ناحیه صورت و گردن شروع می شود و با گذشت زمان به نواحی پایین تر بدن گسترش می یابد و پس از چند سال نیز تیکهای صوتی ظاهر می شوند. این اختلال ، اختلالی نادر است و میان بروز آن و اختلال نقص توجه / بیش فعالی وسواس های فکری و عملی ارتباطاتی مشاهده شده است.تیک یا ادا؟ نکته بسیار مهم در اختلالات تیک ، افتراق آن از بعضی حرکات قالبی و تکراری کودکان مثل کوبیدن سر، تاب دادن بدن یا ناخن جویدن است.در چنین حالاتی حرکات معمولا ارادی است و باعث تسکین و آرامش کودک می شوند، در حالی که تیکها ماهیتی غیرارادی دارند و با ایجاد آرامش در کودک نیز همراه نیستند و حتی به درجاتی نیز باعث ایجاد تنش و اضطراب می شوند. تیکها ممکن است در موقعیت های اضطراب آوری مثل سر جلسات امتحان تشدید شوند و در مقابل در موقعیت های آرامش بخش تخفیف یابند. این حرکات یا اصوات اغلب ولی نه همیشه هنگام خواب از میان می روند.درمان می شود بیشتر تیکهایی که تازه آغاز شده اند، مسیر محدود و گذرایی دارند و به سمت اختلال جدی تری پیش نمی روند و حداکثر در طی دوره های استرس آور عود می کنند. اما معدودی از تیکها نیز بیش از یک سال طول کشیده و یا ندرتا به سمت اختلال توره پیشرفت می کنند.تیکهایی که بتازگی آغاز شده اند، اغلب نیاز به درمان ندارند. توصیه مناسب به والدین و اطرافیان کودک مبتلا به تیک این است که توجهی به تیکها نداشته باشند، چرا که تمرکز روی تیک ، باعث تشدید آن می شود. به اطرافیان باید این موضوع را گوشزد کرد که انتظارت بیش از حد و فشار آوردن روی فرد برای ترک یا کاهش این رفتارها نه تنها مفید نیست ، بلکه نتیجه عکس می دهد و باعث تشدید آن می شود.لازم است والدین در جریان تربیت فرزندان خود، سن و ظرفیت آنها را بدقت در نظر بگیرند و از شیوه تربیتی مبتنی بر تشویق به جای تنبیه استفاده کنند. یعنی در مواقعی که کودک تیک ندارد به وی بیشتر توجه و نگاه کنند و بیشتر با او صبحت و یا او را مورد نوازش قرار دهند و بعکس در مواقعی که حالتهای تیک را از خود نشان می دهد، بی اعتنایی کنند و وانمود کنند که این حرکات او را نمی بینند. وجود این عارضه گاهی مواقع از چند هفته تا چند ماه به طول می انجامد ودر مواردی هم به چند سال می رسد. از جهت دیگر امکان دارد حالت پرش گونه پیدا کند و ازنقطه ای به نقطه دیگر منتقل شود.توجه داشته باشید اگر همین تیکها نیز با ایجاد اختلال در عملکرد معمول تحصیلی یا ارتباطی کودک همراه باشد یا باعث ناراحتی های هیجانی در کودک شده باشند، نیاز به ارزیابی و معاینات عصبی دقیق و انجام مداخلات دارویی و غیر دارویی مقتضی از سوی پزشک متخصص دارند.در مواردی که تیکها بیش از یک سال طول کشیده باشند، شدت و تواتر تیک زیاد شده باشد، اختلال عملکرد تحصیلی و ارتباطی کودک ایجاد شود یا مشکلات اجتماعی برای فرد ایجاد شود باید به پزشک مراجعه کرد و نیاز به مداخلات دارویی و غیر دارویی تخصصی است.باورهای غلط در مجموع تیکها از اختلالات نسبتا شایع روان پزشکی کودک و نوجوان هستند و با توجه به نگرشهای غلط و تصورات اشتباهی که عموم مردم بخصوص در مورد علت این اختلال دارند ، شاید خانواده ها چندان تمایلی به مراجعه برای درمان این اختلال در کودک خود نداشته باشند و ضروری است که همه به ابعاد زیست شناختی این اختلال آشنا باشند تا با مراجعه سریع و شروع به موقع مداخلات درمانی لازم ، از ایجاد مشکلات عملکردی و هیجانی مهمتر در کودکان و نوجوانان مبتلا پیشگیری شود.
نام اختلال : ۱ - تیك TIC
تاریخچه : نخستین بار در سال 1885 ژرژ ژیل دلاتوره وقتی درفرانسه باژان مارتین شارکوکارمی کرد بیماری را توصیف کرد که بعد ها به نام اختلال توره شناخته شد. او متوجه سندرومی در بین چند تن از بیماران شد که شامل تیک های متعدد حرکتی بد دهنی و پژواک کلام بود. تیك ها انقباض های شدید عضلانی – تكراری و سریع هستند كه به حركات منجر می گردد كه غیر ارادی تجربه می شوند . تیك ها معمولا در خواب از بین می روند . در تیك رفتار های كودكان و نوجوانان یا : پس از محرك ویا در پاسخ به یك میل درونی ظاهر می شود . تیك ممكن است با گذشت زمان كاهش یا افزایش یابد .هر چند ارادی نیست ولی در بعضی افراد به طور دوره ای مهار می شود . مشهور ترین و شدید ترین تیك سندرم دولاتوره یا اختلال توره است .
مطابق تعریف DSM IV :
تیك های صوتی و حركتی مزمن خود یه ساده و مركب تقسیم می شوند .
ساده : (SIMPLE PHONIC TICS) سرفه – پاك كردن گلو – غرغر كردن – پاك كردن بینی – در آوردن صدای حیوانات مركب : COMPLEX PHONIC) TICS) تكرار واژه ها و عبارات خارج از متن – هرزه گویی ( كلمات مستهجن ) پالی لایا (تكرار واژه های خود) مكررگویی(PALILALIA) (تكرار غیر ارادی كلمات و جملات خود)، مكررخوانی(LEXILALIA)(تكرار غیر ارادی كلماتی كه خوانده میشوند)، كوپرولالیا و یا بد دهنی (COPROLALIA)(بیان واژه ها و الفاظ ركیك، قبیح و ممنوعه)،صحبت كردن با خود، تغییر دادن مكرر لحن گفتار، سوت زدن، خندیدن و فریاد كشیدن های ناگهانی. پژواك كلام (ECHOLALIA) تكرار واژه های آخر طرف مقابل .
ساده : ( SIMPLE MOTOR TICS ) انقباض سریع تكراری گروه های عضلانی: چشمك زدن – حركت ناگهانی گردن – بالا انداختن شانه ها درهم كشیدن صورت مركب : ( COMPLEX MOTOR TICS) هدف دارتر و تشریفاتی تر : حركات آرایشی – بوییدن اشیا – جهش – رفتار های لمسی – پژواك رفتار ( تقلید رفتار های مشاهده شده ) حركات زشت و ناشایست .
اختلال توره : تیك های متعدد حركتی + یك یا چند حركت صوتی شرایط : بیش از یك سال – هر روز به دفعات ( موجب ناراحتی و تخریب قابل ملاحظه در زمینه های عملكرد فرد ) قبل از 18 سالگی شروع می شود . ( از مصرف مواد و دارو به وجود نمی آید .) همه گیری شناسی: در كودكان ( 5 تا 30 در 10000نفر ) تخمین زده شده و در بزرگسالان ( 1 تا 2 در 10000نفر ) شروع در 7 سالگی ( جزء حركتی ) در 11 سالگی ( جزء صوتی ) در پسرها 3 برابر دخترها است .
سبب شناسی: عوامل ژنتیكی : در دو قلوهای یك تخمكی بیش از دو تخمكی شایع است . چون در چند نفر ازافراد خانواده هم دیده شده علت ژنتیكی تشخیص داده شده . پسران مادران توره در معرض بیشتری از خطر ابتلا هستند . اختلال توره از طریق اتوزومی غالب انتقال می یابد . رابطه بین اختلال توره و ADHD 50 درصد است . رابطه بین اختلال توره واختلال وسواسی – جبری تا 40 درصد است . بستگان درجه یك احتمال زیادی به ابتلا دارند . عوامل نوروشیمیایی و نورو آناتونیك : داروهای آنتاگونیست دوپامین – هالوپریدول – فلوفنازین – پیموزاید در كاهش تیك مؤثرند . متیل فندیت - آمفتامین 0 پمولین – كوكایین میل به تشدید تیك دارند. مواد افیونی در پیدایش تیك و اختلال وسواسی – جبری سهیم هستند . عوامل ایمنی شناختی و پس از عفونت : یك فرایند خود ایمنی پس از عفونت های استرپتوكوكی است ( احتمالا ) تشخیص و ویژگی های بالینی : در تشخیص توره ابتدا باید پزشك با بررسی سابقه تیك های حركتی و حداقل یك تیك صوتی در مقطعی اختلال را تشخیص دهد . طبق تیك ها باید بارها در روز و تقریبا در روز به مدت بیش از یكسال دوام داشته باشند . سن متوسط شروع 7 سالگی است ( اما گاه از 2 سالگی هم دیده شده.) شروع حتما باید قبل از 18 سالگی باشد . در اختلال توره تیك های اولیه در ناحیه صورت و گردن است و با گذشت زمان پیشرفت نزولی به طرف پاها نشان می دهد . شایع ترین تیك ها: صورت و سر – شكلك در آوردن – چین دادن به پیشانی – بالا بردن ابروها – باز و بسته كردن پلك هر دو چشم در هم كشیدن بینی – بالا انداختن شانه ها – غنچه كردن دهان – نشان دادن دندان ها – گاز گرفتن لب ها بیرون آوردن زبان – جلو آوردن فك – نگاه كردن به طرفین – چرخش سر و دست و بازو . معمولا علائم رفتاری مقدماتی نظیر تحریك پذیری مسائل مربوط به توجه و عدم تحمل ناكافی قبل یا هم زمان با تیك شروع می شود . در بیش از 25% مبتلایان قبل از آن كه تشخیص اختلال توره دریافت نمایند تشخیص بیش فعالی داده می شود . شایع ترین تیك اولیه چشمك زدن است كه در پی آنیك تیك سر یا ادا اطوار با عضلات صورت همراه است . اكثر علائم حركتی و صوتی پیچیده سالها پس از شروع علائم اولیه ظاهر می شود . هرزه گویی در اوایل نوجوانی شروع می شود .به هنگام یك فكر یا یك كلمه زشت و نامقبول اجتماعی در ذهن خطور می كند .
آسیب شناسی و ارزیابی آزمایشگاهی : تشخیص افتراقی: ۱ - تیك ها را باید از سایر اختلالات حركتی :
بیماری های عصبی :
۲- اختلالات حركات كلیشه ای از جمله عقب و جلو بردن تنه – زل زدن به دست و سایر حركات تحریكی بر خلاف تیك های ارادی بوده و احساس راحتی به فرد می دهد . ۳ - گاهی اختلالات تیك با چندین اختلال رفتاری و خلقی تؤام است . ۴ - هر چه شدت تیك بیشتر باشد احتمال علائم پرخاشگری و افسردگی در كودكان بیشتر است . ۵ - كودكان اتیستیك و عقب مانده هم علائمی مشابه نشان می دهند . سیر و پیش آگهی : اگر بدون اختلال توره باشد با یك بیماری مزمن همراه است . بیمارانی كه به نوع شدید مبتلا هستند ممكن است به مسائل هیجانی جدی از جمله افسردگی مبتلا باشند . درمان : ۱ - آموزش خانواده ( نحوه برخورد با فرد مبتلا به تیك ) ۲ - درمان دارویی : هالوپریدول - تری فلئوپرازین - پیموزاید - كلویندین برای در مان اختلال توره ادامه : اختلال تیك صوتی یا حركتی مزمن : میزان ابتلا تیك صوتی یا حركتی بیش از توره است . همچنین تعداد پسر ها بیش از دختران می باشد . تشخیص افتراقی : تیك های حركتی مزمن باید از انواع تیك های دیگر من جمله حركات كره ای نرم تفكیك شود . ادا های صوتی غیر ارادی در بعضی اختلالات عصبی نظیر پاركینسون و هانتینگتون دیده میشود . درمان : بستگی به شدت اختلال دارد . روان درمانی مهم تر از دارو است . اختلال تیك گذرا : DSM IV وجود یك یا چند تیك صوتی یا حركتی یا هر دو آن ها را تؤاما تعریف می كند . تیك های هر روزه به مدت ۴ هفته (اما نه بیشتر از ۱۲ ماه ) همه گیر شناسی : حركات عادی گذرا یا پیچش های عضلانی عصبی در دوران كودكی شایع است . مبتلایان بین 5 تا 24% كودكان در سنین مدرسه هستند . سبب شناسی :
تشخیص و ویژگی های بالینی : ملاك های تشخیص تیك گذرا :
فقط با مشاهده پیشرفت علائم در طول زمان تفكیك می شود . سیر بالینی و پیش آگهی : اكثر افراد مبتلا به تیک گذرا به تیك های جدی تر دچار نمی شوند . تیك گذرا یا از بین می رود یا فقط در زمان های خاص بروز می كند . درمان : درمان بستگی به معاینات پزشك دارد. درمان دارویی توصیه نمی شود . روش های رفتاری بخصوص درمان های برگشت عادت . منابع : كتاب خلاصه روانپزشكی كاپلان - سادوك جلد ۳
چند نكته : تیک های عادتی در بیش از ۲۵٪ از کودکان دیده می شود .تیک های عادتی معمولاً با فواصل زمانی مختلف و با تناوب های خاص تکرار می شوند و اختلالات کلامی خاص نیز همراه آن دیده نمی شود. در سندرم توره، تیک های عضلانی صورت به همراه تیک های صوتی از جمله خرخر کردن، بالا کشیدن بینی، بازدم صدادار و یا کلامی که قابل کنترل نباشد دیده می شود. ۲ - اختلال دیستونی(DYSTONIA): به انقباضات غیر ارادی ،شدید،دردناك و پایدار عضلات اطلاق میشود. كه ممكن است همه عضلات بدن و یا بخشی از آن را درگیر كند. علت اصلی آن ناشناخته است. اما عوامل ژنتیكی، عدم تعادل مواد شیمیایی بدن، آسیب به مغز و مصرف برخی داروها در ایجاد آن دخیل میباشند. مانند: دیستونی گردنی كه در آن عضلات گردن ناگهان به یك سمت چرخیده و گردن ثابت می ماند. ۳ - میوكلونوس(MYOCLONUS): گرفتگی ماهیچه به پرش و انقباضات سریع و غیر ارادی عضلات گفته میشود.سكسكه كردن یك نوع طبیعی آن است كه عضله دیافراگم در آن درگیر میشود.این اختلال معمولا در افراد مبتلا به صرع حساس به نور ایجاد میشود. كه میتواند باعث ایجاد حركات ناهنجار همزمان در دو سمت بدن شود.
|
اختلال تیك صوتی