هدف: افزایش توانایی های روانی اجتماعی کودکان و نوجوانان به منظور مقابله با مشکلات و کشمکشهای زندگی پژوهش های بی شماری نشان داده‌اند که بسیاری از مشکلات بهداشتی و اختلالات روانی عاطفی، ریشه‌های روانی اجتماعی(Psychosocial) دارند.
-
این پژوهش ها سه عامل مهم را با سوء مصرف مواد مرتبط می دانند.
- 1 .
پایین بودن عزت نفس
- 2.
ناتوانی در بیان احساسات
- 3.
فقدان یا کمبود مهارت های ارتباطی
-
بر اساس پژوهشی که در سال 1987 میلادی بر روی 1684 دانش آموز انجام شد، مشخص گردید که سوء مصرف دارو با «استرس» ارتباط دارد .
-
و پژوهش دیگری در سال 1988 نشان داد که اعتیاد به مواد مخدر در مراحل ابتدایی، با ناتوانی در برقراری ارتباط با والدین و همسالان رابطه دارد.
-
بسیاری از پژوهش های علمی حاکی از آنند که پایین بودن عزت نفس با موارد زیر ارتباط دارد:
- -
سوء مصرف الکل و مواد
- -
بزهکاری
- -
بی بند و باری جنسی
- -
افکار مربوط به خودکشی
-
توانایی های روانی – اجتماعی
-
توانایی های روانی اجتماعی (Psychosocial Competence) عبارت است از:
-
آن گروه توانایی هایی که فرد را برای مقابله ی مؤثر و پرداختن به کشمکش ها و موقعیت های زندگی یاری می بخشد.
-
مستقیم ترین روش افزایش توانایی های روانی اجتماعی افراد، «آموزش مهارت های زندگی» است.
-
تعریف مهارت های زندگی
-
اصطلاح مهارت های زندگی در معانی مختلفی به کار رفته است، مانند:‌ - 1_مهارت های مربوط به امرار معاش
چگونه فردی مشغول کار شود، شغل خود را حفظ نماید و ارتقاء یابد.
- .2
مهارت های مراقبت از خود
(
مصرف غذاهای سالم، درست مسواک زدن، رعایت بهداشت و ...)
- 3.
مهارت های مقابله ی منطقی با موقعیت های پرخطر زندگی
-
مانند توانایی نه گفتن در مقابل فشار جمع جهت استفاده از مواد مخدر و...
-
موریس.ای.الیاس از دانشگاه راجرز آمریکا و مؤلف کتاب «تصمیم گیری اجتماعی و رشد مهارتهای زندگی» چنین می گوید:« - مهارت های زندگی یعنی ایجاد روابط بین فردی مناسب و مؤثر، انجام مسئولیتهای اجتماعی، انجام تصمیم گیری های صحیح، حل تعارضها و کشمکش‌ها بدون توسل به اعمالی که به خود و یا دیگران صدمه می زند». - برنامه مهارت های زندگی بر این اصل استوارند که:
-
کودکان و نوجوانان حق دارند توانمند شوند و نیاز دارند که بتوانند از خودشان و علایقشان در برابر موقعیت های سخت زندگی دفاع کنند.
مهارتهاي اصلي ده گانه
- . 1
توانایی تصمیم گیری
- 2.
توانایی حل مسئله
- 3.
توانایی تفکر خلاق
- 4.
توانایی تفکر نقادانه
- 5.
توانایی رابطه مؤثر
- . 6
توانایی برقراری روابط بین فردی سازگارانه
- 7.
توانایی آگاهی از خود
- 8.
توانایی همدلی با دیگران
- 9.
توانایی مقابله با هیجان ها
- 10.
توانایی مقابله با استرس ها
-
حال پژواک ایران سه سؤال مطرح می کند و از مخاطبان ارجمند خود تقاضای همکاری و تبادل نظر دارد:
- 1.
نظام آموزش و پرورش تا چه حدّی به آموزش مهارت های زندگی اهمیت می دهد؟
- . 2
سهم سیستم آموزش و پرورش کشور در پایین نگه داشتن عزت نفس، ناتوانی در بیان احساسات و فقدان مهارت های ارتباطی بین دانش آموزان چه قدر بوده و چگونه می توان آن را برطرف ساخت؟
- 3.
با چه مکانیزمی می توان امکان بیان انتقادات افراد را از کانال های منطقی فراهم ساخت و از انباشت احساسات منفی کاست؟
-
یادگیری دانش آموز
-
یادگیری و تمرین مهارت های زندگی
-
تقویت و یا تغییر نگرش، ارزش و رفتار
-
رفتارهای سالم و مثبت
-
پیشگیری از مشکلات بهداشتی
-
زنجیره عوامل انگیزشی، دانش، نگرش، ارزش ها و رفتار سالم
-
آموزش مهارت های زندگی
-
سلامت روانی
-
آمادگی رفتاری
-
رفتار سالم و مفید اجتماعی
-
مدل تأثیر نحوه آموزش مهارت های زندگی
-
اجرای برنامه های آموزش مهارت های زندگی
-
جلسات تقویتی
-
آثار بلند مدت
-
آثار کوتاه مدت
-
آثار میان مدت
-
افزایش دانش
-
تغییر نگرش
-
بهبود سطح بهداشت روان
-
تمایلات رفتاری مثبت
-
بهبود توانایی های روانی اجتماعی
-
بهبود فضای کلاس و رفتارهای مدرسه
-
بهبود روابط بین شاگردان و روابط معلمان و شاگردان
-
بهبود حضور در مدرسه
-
بهبود عملکرد تحصیلی
-
ایجاد تغییرات معنی دار در رفتار سلامت و رفتارهای اجتماعی
-
بروز تغییرات معنی دار در رفتار سلامت و رفتارهای اجتماعی
-
نگه داری و حفظ تغییرات مثبت در طی زمان